موضوع:ارزشیابی پیشرفت تحصیلی  . ارزشیابی کیفی وخود سنجی

                                  -  شیوه های نوین ارزشیابی (ارزشیابی عملکردی-ارزشیابی گروهی-ارزشیابی بازو……)

نویسنده:سهیلا محمّدی توچایی، کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی/ منطقه 6 آموزش وپرورش شهر تهران/مجتمع آموزشی پویش

واژگان کلیدی:ارزشیابی- سنجش –دانش آموز- معلم- خودسنجی-

مقدّمه:

هر کشوری برای پاسخ گویی به نیازهای خود باید از نیروهای انسانی کارآمد واثربخش استفاده کندوآماده ساختن چنین نیرو هایی جز از راه آموزش وتربیت افراد امکان پذیر نیست.برای اطمینان از اجرای صحیح روش ها وراه کارهای مختلف آموزشی واین که تا چه حد در رسیدن به هدف هایمان موفق بوده ایم نیاز به ارزیابی عملکرد خود ودانش آموزانمان داریم.

ارزشیابی[1] کلمه ای است که گاهی به جای آن از " اندازه گیری[2]" و"سنجش[3]" نیز استفاده می شود.در صورتی که اندازه گیری به معنای گردآوری اطلاعات در باره ی گستردگی یا فراوانی یک مورد است.اندازه گیری فرآیندی دقیق ونظام دار است که تعیین می کند یک شخص یا یک شئ چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است.

سنجش واژه ای وسیع تر از اندازه گیری و شامل گرد آوری اطلاعات در باره ی پیشرفت یادگیری دانش آموز است.واژه ی سنجش ،شامل اقداماتی است که در اندازه گیری نیز انجام می شود،اما یقینا محدود به فعالیت های اندازه گیری نیست. بنا به گفته ی نیکتو ،سنجش یک اصطلاح کلی است وبه صورت فرآیندی تعریف می شود که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیری در باره ی دانش آموزان ،برنامه های درسی وسیاست های آموزشی مورد استفاده قرار می گیرند.سالویاوبسل دایک می گویند سنجش تنها به جمع آوری داده ها یا اطلا عات خلا صه نمی شود،بلکه به جمع آوری داده ها همراه با قصد ومنظور گفته می شود.

ارزشیابی به یک فرآیند نظامدار برای جمع آوری ،تحلیل وتفسیر اطلاعات گفته می شود به این منظور که تعیین شود آیا هدف های مورد نظر تحقق یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستندوبه چه میزانی.ارزشیابی پیشرفت تحصیلی را می توان به صورت زیر تعریف کرد :سنجش عملکرد یادگیرندگان ومقایسه ی نتایج حاصل با هدف های از پیش تعیین شده ،به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم وکوشش های یاد گیری دانش آموزان به نتایج مطلوب انجامیده اند وبه چه میزانی.(سیف1376)

با توجه به تعریف بالا ،ارزشیابی به معنای قضاوت در باره ی میزان ارزش یا اعتبار اطلاعات گردآوری شده است. ارزشیابی به یک فرآیند نظامدار برای جمع آوری ،تحلیل وتفسیر اطلاعات گفته می شود،به این منظور که تعیین شود آیا هدف های مورد نظر تحقق یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستندو به چه میزانی .

برای قضاوت کردن ما نیاز به "معیار"داریم.به طور کلی ،هنگام ارزشیابی به سه روش میتوان از معیارها استفاده کرد:

1-معیار های هنجار –مرجع[4]

در این نوع ارزشیابی ،داده های سنجش با داده هایی مقایسه می شوند که از میان افراد مشابه دیگر جمع آوری شده است.

2-معیارهای ملاک- مرجع[5]

 در این مورد ،اندازه گیری با معیار مطلقی به نام" ملاک "،مقایسه می شود.ملاک ممکن است قراردادی تعیین شود اما تا اندازه ای نیز با منطق همراه است .

3-معیارهای خود-مرجع[6]

سومین نوع مرجع خارجی ،خود شخص است.در این نوع معیار ،بین عملکرد کنونی وگذشته ی فرد مقایسه صورت می پذیرد.

اگر چه این سه مرجع ،جدا گانه به کار گرفته می شونداما هر سه ممکن است در یک تصمیم گیری مربوط به ارزشیابی

در نظر گرفته شوند.در مدارس ،ایجاد تعادل بین اهمیت سه نوع معیار خارجی با هدف دست یابی به یک ارزشیابی کلی در باره ی دانش آموز ،نیازمند تمرین قضاوت حرفه ای معلمی است،به خصوص هنگامی که معیارهای گوناگون در جهت های مخالف یکدیگر قرار گرفته اند.